เกษียณได้เมื่อไหร่? วิธีคำนวณวันเกษียณแบบง่าย ๆ
"ฉันเกษียณได้เมื่อไหร่?" เป็นคำถามที่ทุกคนอยากรู้ แต่หลายคนตอบไม่ได้ เพราะเอาแต่เดาว่า "พออายุ 60 ก็เกษียณ" ทั้งที่จริงแล้ววันเกษียณไม่ได้ขึ้นกับอายุอย่างเดียว แต่ขึ้นกับว่า "เงินที่มี เพียงพอกับเงินที่ต้องใช้ไปตลอดชีวิตหรือยัง" บทความนี้จะพาคำนวณวันเกษียณแบบง่ายที่สุด เทียบสองฝั่งให้เห็นชัดว่าคุณใกล้จุดที่เกษียณได้แค่ไหน
ในฐานะที่ปรึกษาที่ดูแลเรื่องวางแผนเกษียณให้ลูกค้า ผมชอบเปลี่ยนคำถามที่คลุมเครือให้เป็นตัวเลขที่จับต้องได้ เพราะพอเห็นเป็นตัวเลข เราจะรู้ทันทีว่าต้องทำอะไรต่อ
หมายเหตุ: ตัวเลขและตัวอย่างในบทความเป็นข้อมูลโดยประมาณเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล และไม่มีการการันตีผลตอบแทน
จะรู้ได้ยังไงว่าเกษียณได้แล้ว
หลักง่าย ๆ คือ คุณ "เกษียณได้" เมื่อ เงินที่มี (และรายได้ที่ยังไหลเข้า) มากพอจะรองรับค่าใช้จ่ายไปจนตลอดชีวิต ไม่ใช่แค่ตอนนี้พอใช้ แต่ต้องพอไปอีกหลายสิบปีหลังหยุดทำงาน
พูดเป็นภาพคือมีตาชั่งสองฝั่ง
- ฝั่งที่ต้องใช้ คือ ค่าใช้จ่ายต่อปีหลังเกษียณ คูณด้วยจำนวนปีที่คาดว่าจะใช้ชีวิตหลังเกษียณ
- ฝั่งที่มี คือ เงินเก็บ เงินลงทุน กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ รวมถึงรายได้ passive ที่ยังเข้าอยู่ เช่น บำนาญและค่าเช่า
ถ้าฝั่งที่มี มากกว่าหรือเท่ากับฝั่งที่ต้องใช้ แปลว่าคุณเข้าใกล้จุดที่เกษียณได้แล้ว ถ้ายังไม่ถึง ก็จะรู้ว่าต้องเติมอีกเท่าไหร่ หรือต้องเลื่อนวันเกษียณออกไป
วิธีคำนวณวันเกษียณแบบง่าย ๆ ทีละขั้น
ลองทำตามนี้ ใช้เครื่องคิดเลขเครื่องเดียวก็พอ
- หาค่าใช้จ่ายต่อเดือนหลังเกษียณ ลองคิดจากไลฟ์สไตล์ที่อยากมี สมมติ 20,000 บาท/เดือน
- คูณ 12 เป็นต่อปี = 240,000 บาท/ปี
- ประเมินจำนวนปีหลังเกษียณ เช่น ถ้าตั้งใจเกษียณ 60 และวางแผนถึงอายุ 85 ก็คือ 25 ปี
- คูณกัน เพื่อหาเงินที่ต้องเตรียม = 240,000 × 25 = 6,000,000 บาท (โดยประมาณ)
- หักด้วยรายได้ passive ที่จะยังเข้าหลังเกษียณ เช่น ถ้ามีบำนาญ/ค่าเช่ารวม 8,000 บาท/เดือน ก็เท่ากับช่วยแบ่งเบาค่าใช้จ่ายไปส่วนหนึ่ง ทำให้เงินก้อนที่ต้องเตรียมเองลดลง
สูตรนี้ตั้งใจให้ "หยาบแต่ใช้ได้" เพื่อให้เริ่มต้นได้เร็ว สิ่งที่ได้คือ "ตัวเลขเป้าหมาย" ที่คุณเอาไปเทียบกับเงินที่มีตอนนี้ได้ทันที ถ้าอยากดูสูตรเวอร์ชันละเอียดขึ้นพร้อมตารางเทียบหลายระดับ อ่านต่อที่ เกษียณต้องมีเงินเท่าไหร่
ปัจจัยอะไรบ้างที่ทำให้วันเกษียณขยับ
ตัวเลขที่คำนวณได้ไม่ได้ตายตัว มีหลายปัจจัยที่ทำให้วันเกษียณเลื่อนเข้าหรือออก
- อายุที่อยากเกษียณ ยิ่งเกษียณเร็ว ยิ่งต้องเตรียมเงินมาก เพราะจำนวนปีหลังเกษียณยาวขึ้น
- ค่าใช้จ่ายหลังเกษียณ ไลฟ์สไตล์ต่างกันทำให้ตัวเลขต่างกันมาก ค่ารักษาพยาบาลตอนสูงวัยก็เป็นก้อนที่มองข้ามไม่ได้
- เงินเฟ้อ ของวันนี้ราคาหนึ่ง อีก 20 ปีข้างหน้าราคาสูงขึ้น เงินก้อนเดิมจึงซื้อของได้น้อยลง
- รายได้ passive ยิ่งมีรายได้ที่ไหลเข้าเองมาก เงินก้อนที่ต้องเตรียมก็ยิ่งลดลง เรื่องนี้สำคัญจนผมแยกเล่าไว้ที่ วางแผนเกษียณ 101
- ผลตอบแทนการลงทุน ที่ทำให้เงินเติบโตระหว่างทาง แต่ก็มีความผันผวนและไม่การันตี
พอเข้าใจปัจจัยเหล่านี้ จะเห็นว่า "วันเกษียณ" เป็นเป้าที่เราขยับได้ ด้วยการปรับค่าใช้จ่าย เพิ่มการออม หรือสร้างรายได้ passive เพิ่ม
ตัวอย่างคำนวณคร่าว ๆ เพื่อให้เห็นภาพ
ลองดูตัวอย่างสมมติ คุณเอ อายุ 45 ตั้งใจเกษียณตอน 60 วางแผนใช้ชีวิตถึง 85
- ค่าใช้จ่ายที่อยากมีหลังเกษียณ: 25,000 บาท/เดือน → 300,000 บาท/ปี
- จำนวนปีหลังเกษียณ: 25 ปี
- เงินที่ต้องเตรียม (แบบหยาบ): 300,000 × 25 = 7,500,000 บาท
- แต่คุณเอคาดว่าจะมีบำนาญและรายได้ passive รวมราว 10,000 บาท/เดือน = 120,000 บาท/ปี ส่วนนี้ช่วยแบ่งเบาไป ทำให้ภาระที่ต้องดึงจากเงินก้อนเองเหลือราว 180,000 บาท/ปี
- เท่ากับเงินก้อนที่ต้องเตรียมเองลดลงเหลือราว 180,000 × 25 = 4,500,000 บาท (โดยประมาณ)
จะเห็นว่ารายได้ passive เพียงเดือนละ 10,000 บาท ช่วยลดเงินก้อนเป้าหมายลงได้ถึง 3 ล้านบาทในตัวอย่างนี้ นี่คือพลังของการมีกระแสรายได้หลังเกษียณ ตัวเลขทั้งหมดเป็นเพียงตัวอย่างเพื่อให้เห็นวิธีคิด ของจริงต้องปรับตามข้อมูลของแต่ละคน
ถ้าคำนวณแล้วยังไม่ถึงเป้า ทำยังไงต่อ
ถ้าเทียบสองฝั่งแล้วยังไม่พอ ไม่ต้องตกใจ เพราะตอนนี้คุณมี "ตัวเลขช่องว่าง" ที่ชัดเจนแล้ว ซึ่งดีกว่าการเดาลอย ๆ ทางเลือกหลัก ๆ มีไม่กี่ทาง คือ ออมเพิ่ม ลดค่าใช้จ่ายเป้าหมายลง เลื่อนวันเกษียณออกไปอีกหน่อย หรือสร้างรายได้ passive เสริม และส่วนใหญ่มักใช้หลายทางผสมกัน
คนที่อยากเกษียณเร็วกว่าปกติ ก็ยังทำได้ถ้าวางแผนเข้มข้นพอ แนวคิดเรื่องเกษียณเร็วผมเล่าไว้ที่ FIRE เกษียณเร็ว ลองอ่านดูว่าต้องแลกกับอะไรบ้าง สิ่งสำคัญคือยิ่งรู้ตัวเลขเร็ว ยิ่งมีเวลาปรับ และเวลายิ่งมาก การออมและการทบต้นก็ยิ่งทำงานให้เรา
สรุป
การจะรู้ว่าเกษียณได้เมื่อไหร่ ไม่ได้ดูที่อายุอย่างเดียว แต่ดูที่ว่าเงินที่มีบวกรายได้ที่ยังเข้า เพียงพอกับค่าใช้จ่ายตลอดชีวิตหรือยัง วิธีคำนวณง่าย ๆ คือหาค่าใช้จ่ายต่อปีหลังเกษียณ คูณจำนวนปี แล้วหักด้วยรายได้ passive ที่จะยังมี ปัจจัยที่ทำให้วันเกษียณขยับคือ อายุ ค่าใช้จ่าย เงินเฟ้อ และรายได้ passive พอเห็นเป็นตัวเลข เราจะรู้ทันทีว่าต้องทำอะไรต่อ
อยากให้ช่วยคำนวณวันเกษียณของคุณให้ละเอียดขึ้น พร้อมหาทางปิดช่องว่างที่เหมาะกับตัวเอง ทักมาปรึกษาแบบไม่มีค่าใช้จ่าย ได้เลยครับ ผมยินดีช่วยคิดเป็นแผนที่ลงมือทำได้จริง
ข้อมูลโดยประมาณเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นวิธีคิด ผลตอบแทนการลงทุนมีความผันผวนและไม่การันตี
